Ăn Lá Xương Sông Có Tốt Không? 4 Công Dụng Nổi Bật Và Cách Dùng Đúng

Trong nhiều gia đình Việt, lá xương sông là loại rau gia vị quen thuộc thường xuất hiện trong các món ăn truyền thống như chả xương sông, canh cá, món cuốn hoặc các món hấp. Không chỉ tạo hương thơm đặc trưng cho món ăn, lá xương sông còn được dân gian sử dụng như một loại thảo dược nhờ những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe.

Vậy ăn lá xương sông có tốt không? Loại lá này có những công dụng gì và sử dụng như thế nào để phát huy giá trị mà vẫn đảm bảo an toàn? Hãy cùng Starsmec tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Lá xương sông là lá gì?

Lá xương sông không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn mà còn được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền. Theo kinh nghiệm dân gian, loại lá này có thể hỗ trợ giảm ho, cảm lạnh, viêm họng và một số vấn đề về tiêu hóa. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn, cần sử dụng đúng cách và đúng liều lượng.

Xương sông là cây thân thảo, cao khoảng 0,6–2 m, thân mọc thẳng, có rãnh dọc và gần như nhẵn. Lá hình trứng, đầu nhọn, mép có răng cưa, dài khoảng 15–20 cm, rộng 4–5 cm.

Lá xương sông chứa tinh dầu với thành phần chính là methylthymol (chiếm khoảng 94,96%), ngoài ra còn có p-cymenevà limonen, tạo nên mùi thơm đặc trưng.

Trong y học cổ truyền, lá xương sông được sử dụng với mục đích hỗ trợ giảm ho, tiêu đờm, giảm cảm giác đầy bụng và một số vấn đề liên quan đến đường tiêu hóa.

2. Ăn lá xương sông có tác dụng gì?

2.1. Hỗ trợ giảm cảm lạnh, cảm sốt

Theo y học cổ truyền, lá xương sông có tính ấm, thường được dùng để hỗ trợ giảm các triệu chứng cảm lạnh, sốt, sổ mũi. Lá có thể dùng để sắc nước uống hoặc chế biến trong các món ăn nhằm giúp cơ thể toát mồ hôi, giảm cảm giác mệt mỏi.

2.2. Hỗ trợ giảm ho, đau họng

Lá xương sông được sử dụng phổ biến trong các bài thuốc dân gian trị ho. Nhờ đặc tính làm dịu cổ họng và hỗ trợ long đờm, loại lá này thường được hấp với mật ong hoặc sắc nước uống để giảm ho do cảm lạnh, viêm họng.

2.3. Hỗ trợ người mắc hen suyễn

Theo kinh nghiệm y học cổ truyền, lá xương sông có thể giúp làm thông thoáng đường hô hấp, giảm kích ứng và hỗ trợ cải thiện triệu chứng hen suyễn. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

2.4. Hỗ trợ bảo vệ dạ dày

Một số tài liệu y học cổ truyền cho rằng lá xương sông có tác dụng giảm viêm, góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ cải thiện triệu chứng khó chịu ở người bị viêm hoặc loét dạ dày.

Cây xương sông là một cây thân thảo sống dai, thường cao khoảng 1m hoặc hơn. Lá xương sông hình ngọn giáo, phần gốc thuôn dài, phần nhọn, mép lá có răng cưa; cuống lá có khi có tai ngắn. Cụm hoa xương sông có màu vàng nhạt, tập hợp 2-4 cái ở nách các lá. Quả xương sông bé hình trụ, có 5 cạnh. Cây xương sông thường ra hoa vào tháng 1-2, có quả tháng 4-5.

Bộ phận dùng làm thuốc của cây xương sông là lá, toàn cây trên mặt đất. Có thể dùng tươi hoặc phơi khô trong bóng râm hoặc sấy nhẹ cho đến khô.

Trong lá xương sông có chứa 0,24% tinh dầu mà thành phần chủ yếu là methylthymol (94,96%), ngoài ra còn có p-cymene (3,28%), limonen (0,12%).

Theo Y học cổ truyền, lá xương sông có vị đắng cay, tính ấm, đi vào kinh vị, phế, đại trường. Công dụng của cây xương sông là trừ tanh hôi, khu phong trừ thấp, chỉ thống, tiêu thũng, thông kinh hoạt lạc, tiêu đàm thấp, kích thích tiêu hóa.

Cây xương sông thường được sử dụng để chữa cảm sốt, ho, viêm họng, mề đay, nôn mửa, đầy bụng,...

3. Những lưu ý khi sử dụng lá xương sông

Chỉ nên dùng với lượng vừa phải, không nên lạm dụng trong thời gian dài.
Các bài thuốc dân gian chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị, đặc biệt với các bệnh như hen suyễn, viêm họng nặng hoặc loét dạ dày.
Phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc điều trị hoặc người có bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc bệnh kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

4. Một số bài thuốc từ cây xương sông

Chữa thấp khớp: Dùng lá xương sông giã nát, sao nóng, chườm lên vùng đau nhức hoặc viêm tấy, có thể bó lá tại chỗ, để qua đêm càng tốt. Số lượng lá xương sông tùy thuộc vào vùng tổn thương.
Chữa viêm họng: Sử dụng từ 5-10 lá xương sông bánh tẻ, rửa sạch để ráo nước, đập nhẹ (để giải phóng tinh dầu) sau đó nhúng vào giấm để ngậm. Làm liên tục từ 5 - 7 ngày bệnh sẽ tiến triển rõ rệt. Bài thuốc này có tác dụng tốt với viêm họng cấp hoặc mạn tính, viêm amidan, viêm thanh quản kể cả trường hợp đã mất tiếng...
Chữa ho có đờm, trẻ em nôn trớ: Dùng từ 2 - 3 lá xương sông bánh tẻ rửa sạch, thái nhỏ, cho vào bát con cùng với khoảng 5 thìa mật ong, đem hấp cách thủy trong khoảng 10 phút rồi lấy ra, chắt nước để uống nhiều lần trong ngày. Người lớn có thể ăn cả lá.
Chữa ho thông thường: Dùng lá xương sông cùng với lá húng chanh, lá hẹ, mỗi thứ 10g, cho tất cả vào hấp với đường phèn hoặc mật ong để ngậm. Bài thuốc này có kết quả tốt trong điều trị chứng ho thông thường do cảm cúm, viêm họng, viêm phế quản.
Chữa đầy bụng, khó tiêu: Dùng 30g lá xương sông, 30g tía tô, sinh khương 10g, hậu phác 10g, chỉ xác 10g, trần bì 10g, đem sắc với 3 bát nước, đun sôi trong 10 phút, sau đó rót ra bát uống dần.
Chữa đau nhức răng: Sử dụng 20g rễ xương sông rửa sạch phơi khô, hoàng liên 10g, cho vào chai ngâm với rượu trong khoảng 10 ngày là có thể dùng được, sau đó dùng bông chấm thuốc bôi vào răng lợi.
Chống dị ứng, tăng khả năng tình dục: Sử dụng thịt con trai băm với thịt lợn, gói lá xương xông, nướng; hoặc dùng thịt bò gói xương sông nướng trên bếp.