Khi cả sân vận động im lặng

Có những khoảnh khắc trong bóng đá khiến người ta nín thở.
Không phải vì một bàn thắng đẹp.
Không phải vì một quyết định gây tranh cãi.

Mà vì một cầu thủ ngã xuống… và không thể đứng dậy.

Trong trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc, khoảnh khắc Hiểu Minh nằm sân, ôm gối, ánh mắt không còn hướng theo trái bóng, đã khiến rất nhiều khán giả lặng đi.

Hiểu Minh gặp chấn thương trong trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc  Ảnh AFC

Xem thêm: U23 Việt Nam - Một đêm buồn, nhưng không hề nhỏ bé

Là một người yêu bóng đá Việt Nam, tôi hiểu cảm giác đó.
Nhưng với tư cách một bác sĩ thể thao hơn 15 năm làm nghề, khoảnh khắc ấy mang một ý nghĩa hoàn toàn khác:

Bóng đá tạm dừng lại. Y học thể thao phải lên tiếng.

Không phải mọi cú ngã đều giống nhau

Người xem truyền hình thường thấy cầu thủ ngã rất nhiều.

• Ngã vì va chạm.

• Ngã vì đau.

• Ngã rồi đứng dậy, tiếp tục thi đấu.

Nhưng trong y học thể thao, không phải cú ngã nào cũng giống nhau.

Có những tư thế ngã khiến bác sĩ phải chú ý ngay lập tức:

•  Chân trụ cố định

•  Thân người xoay

•  Gối đổ vào trong

•  Lực dồn đột ngột

•  Và cầu thủ mất khả năng tiếp tục thi đấu ngay

Đó không còn là “đau chịu được”.
Đó là dấu hiệu của một tổn thương nghiêm trọng tiềm ẩn.

Với Hiểu Minh, khoảnh khắc ấy không chỉ là hệ quả của một pha tranh chấp.
Nó là điểm kết của một quá trình mà cơ thể đã phải chịu đựng rất lâu.

Khi cầu thủ trẻ “chịu đòn” giỏi hơn chúng ta nghĩ

Một điều mà người hâm mộ ít khi nhìn thấy:

Cầu thủ trẻ thường chịu đau rất giỏi.

Họ có sức trẻ.
Họ có khát khao cống hiến.
Họ có tinh thần “ráng thêm chút nữa vì đội bóng”.

Nhưng chính điều đó lại khiến nhiều chấn thương bị che giấu dưới sự im lặng.

Trong hơn 15 năm làm việc với các vận động viên Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, đặc biệt trong Vòng chung kết U23 châu Á 2018 tại Thường Châu, tôi đã gặp không ít trường hợp:

•  Đau âm ỉ nhiều tuần

•  Vẫn tập luyện

•  Vẫn thi đấu

•  Cho đến khi một tình huống cuối cùng khiến cơ thể buộc phải dừng lại

Chấn thương không phải lúc nào cũng đến bằng một tiếng “rắc”.
Rất nhiều chấn thương đến bằng sự tích tụ lặng lẽ của quá tải.

Khi cơ thể buộc phải nói thật

Bs. Nguyễn Trọng Thuỷ với hơn 10 năm làm Bác sĩ Trưởng các Đội tuyển Quốc Gia và U23 Việt Nam (Thường Châu - Trung Quốc tại VCK U23 Châu Á do AFC tổ chức).- Ảnh Quang Thịnh

Xem thêm: Bác sĩ đội tuyển U23 Việt Nam chỉ cách sơ cứu do chấn thương khi chơi đá bóng

Sau trận đấu, tôi thấy không ít bình luận:

• “Sao không cố đứng dậy đá tiếp?”

•  “Trận này quan trọng mà!”

•  “Đau chút thì ráng!”

Những câu nói ấy xuất phát từ yêu thương.
Nhưng trong y học thể thao, có một nguyên tắc rất rõ ràng:

Cơ thể không phản bội cầu thủ.

Nó chỉ nói thật khi đã không thể chịu đựng thêm.

Khi một cầu thủ nằm sân và không thể tiếp tục, đó không phải là thiếu ý chí.
Đó là cơ thể đã vượt qua ngưỡng an toàn.

Điều nguy hiểm nhất không phải là chấn thương xảy ra,
mà là sự thúc ép quay lại sân khi cơ thể chưa sẵn sàng.

Một chấn thương gối không chỉ lấy đi một trận đấu

Với cầu thủ trẻ, một chấn thương gối nếu xử lý sai có thể:

• Lấy đi cả mùa giải

• Lấy đi sự tự tin

• Lấy đi tốc độ và cảm giác bóng

• Và trong trường hợp xấu, ảnh hưởng cả sự nghiệp thi đấu

Đó là lý do vì sao, khi Hiểu Minh rời sân, tôi không nghĩ đến tỷ số.
Tôi nghĩ đến con đường phía trước của một cầu thủ còn rất trẻ.

Bóng đá có thể chờ.
Sức khoẻ thì không.

Điều người hâm mộ có thể làm – và nên làm

Yêu bóng đá không chỉ là cổ vũ khi cầu thủ đứng vững.
Yêu bóng đá còn là biết dừng lại đúng lúc để bảo vệ người chơi.

Nếu chúng ta hiểu đúng về chấn thương:

• Cầu thủ sẽ bớt áp lực

• Quyết định y khoa sẽ được tôn trọng

• Và bóng đá Việt Nam sẽ bền vững hơn

Bài viết này không nhằm kết luận điều gì.
Nó chỉ là điểm bắt đầu của một câu chuyện y học cần được nhìn cho đúng.

Điều còn bỏ ngỏ và lý do bạn nên đọc tiếp

Có một chi tiết rất nhỏ trong trận đấu này mà nhiều người đã bỏ qua,nhưng với bác sĩ thể thao, đó là chi tiết mang tính quyết định.

Vì sao Hiểu Minh phải băng bảo vệ gối ngay từ đầu trận?
Điều đó nói lên điều gì về tình trạng khớp gối trước khi chấn thương xảy ra?

Tôi sẽ phân tích điều này trong bài tiếp theo.

Nếu bạn đã đọc đến đây, có lẽ bạn cũng giống tôi: quan tâm đến sức khoẻ lâu dài của cầu thủ, chứ không chỉ là kết quả của một trận đấu.

Chuỗi bài này được viết với mong muốn giúp cộng đồng hiểu đúng về chấn thương thể thao, để:

• bớt những phán xét cảm tính

• bớt áp lực vô hình lên các cầu thủ trẻ

• và bảo vệ tốt hơn tương lai của bóng đá Việt Nam

Xem thêm: Đau đầu gối do đá bóng - Điều trị và chăm sóc thế nào?

Nếu bạn thấy những phân tích này có giá trị, hãy chia sẻ bài viết để nhiều người cùng hiểu, trước khi những hiểu lầm vô tình gây tổn thương cho người trong cuộc.

Và nếu bạn muốn theo dõi trọn vẹn câu chuyện y học phía sau chấn thương của Hiểu Minh, cũng như các bài viết tiếp theo về:

• quá tải trong bóng đá đỉnh cao

• chấn thương khớp gối và dây chằng

• cách bảo vệ vận động viên đúng chuẩn y học thể thao

Hãy theo dõi kênh/trang để không bỏ lỡ những bài tiếp theo trong chuỗi này. 

Yêu bóng đá là cổ vũ.

Hiểu bóng đá là biết bảo vệ sức khoẻ người chơi.

Nguyễn Trọng Thuỷ – Bác sĩ Y học Thể thao