Một chi tiết rất nhỏ, nhưng không bao giờ là ngẫu nhiên

Trong bóng đá đỉnh cao, có những chi tiết rất nhỏ mà phần lớn khán giả sẽ không để ý. Nhưng với bác sĩ thể thao, đó lại là những dấu hiệu “biết nói”.

Ngay từ khi các cầu thủ bước ra sân trong trận bán kết, tôi đã chú ý đến một chi tiết: Hiểu Minh băng bảo vệ gối ngay từ đầu trận đấu.

Nhiều người cho rằng: “Băng cho chắc”, “Băng để phòng ngừa”.

Nhưng trong y học thể thao, không có chuyện băng gối cho vui.

Một khớp gối khỏe mạnh, ổn định, không đau, không cần băng để thi đấu.

Hiểu Minh băng bảo vệ gối ngay từ đầu trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc  - Ảnh AFC

Xem thêm: 

• U23 Việt Nam - Một đêm buồn, nhưng không hề nhỏ bé

• U23 Việt Nam - Khoảnh khắc Hiểu Minh ngã xuống, khi bóng đá tạm dừng, Y học thể thao phải lên tiếng

Khi cầu thủ buộc phải băng gối, điều đó gần như luôn nói lên một sự thật:

Khớp gối đã có vấn đề từ trước.

Băng gối không làm khớp khỏe hơn

Đây là điều rất quan trọng mà người hâm mộ cần hiểu cho đúng.

Băng gối:

• Không chữa được chấn thương

• Không làm dây chằng chắc hơn

• Không phục hồi sụn hay xương

Băng gối chỉ có hai vai trò chính:

1. Tạo cảm giác vững khớp cho cầu thủ

2. Hỗ trợ tâm lý để cầu thủ tự tin khi vận động

Nói cách khác, băng gối không giải quyết nguyên nhân, mà chỉ giúp cầu thủ chịu đựng tình trạng đang có.

Và khi một cầu thủ trẻ phải bước vào một trận đấu căng thẳng với băng gối, điều đó cho thấy:

• Khớp đã có dấu hiệu đau

• Hoặc có tình trạng quá tải

• Hoặc mất ổn định nhẹ

• Hoặc viêm, phù nề, kích thích cấu trúc trong khớp

Đây là vùng nguy cơ, không phải trạng thái lý tưởng để thi đấu đỉnh cao.

Xem thêm: Đau đầu gối do đá bóng - Điều trị và chăm sóc thế nào?

Quá tải: kẻ thù thầm lặng của khớp gối

Trong hơn 15 năm làm nghề, điều tôi gặp nhiều nhất không phải là chấn thương “đứt ngay tại chỗ”, mà là chấn thương sinh ra từ quá tải.

Quá tải không làm cầu thủ ngã xuống ngay.

Nó tích tụ qua:

• Lịch thi đấu dày

• Tập luyện cường độ cao liên tục

• Di chuyển nhiều

• Ít thời gian hồi phục thực sự

Đặc biệt với cầu thủ trẻ, khi:

• Hệ cơ chưa đủ mạnh để “chia lửa” cho khớp

• Kinh nghiệm tự lắng nghe cơ thể còn hạn chế

• Tinh thần thi đấu luôn đặt lên trên cảm giác đau

Khi đó, khớp gối phải gánh phần việc mà lẽ ra cơ bắp phải làm.

Và dây chằng không được sinh ra để chịu quá tải kéo dài.

Vì sao băng gối + quá tải là một tổ hợp nguy hiểm?

Khi một khớp gối đã quá tải:

• Cơ mỏi trước

• Phản xạ bảo vệ chậm đi

• Khả năng kiểm soát trục gối giảm

Trong trạng thái đó, cầu thủ vẫn có thể:

• Chạy

• Tranh chấp

• Đổi hướng

Nhưng chỉ cần một tình huống xoắn trụ mạnh, toàn bộ hệ thống bảo vệ khớp sẽ sụp đổ trong tích tắc.

Xem thêm: Bác sĩ đội tuyển U23 Việt Nam chỉ cách sơ cứu do chấn thương khi chơi đá bóng

Đây chính là lý do vì sao rất nhiều chấn thương nặng:

• Không đến từ pha va chạm dữ dội

• Mà đến từ một động tác tưởng như quen thuộc

Và khi nhìn lại, người ta mới nhận ra:

khớp gối đã “lên tiếng” từ trước đó rất lâu.

Nhìn lại khoảnh khắc chấn thương với bối cảnh mới

Nếu chỉ nhìn khoảnh khắc Hiểu Minh ngã xuống, chúng ta thấy một pha tranh chấp.

Nhưng khi đặt nó trong bối cảnh:

• Băng gối từ đầu trận

• Lịch thi đấu dày

• Cường độ cao liên tục

• Tinh thần thi đấu không giữ chân

Thì chấn thương đó không còn là tai nạn đơn lẻ.

Nó là giọt nước làm tràn ly.

Và đây là điểm mà người hâm mộ rất cần hiểu:

Không phải cầu thủ thiếu tập trung.

Không phải cầu thủ kém bản lĩnh.

Mà là cơ thể đã bị đẩy đến giới hạn cuối cùng.

Điều nguy hiểm nhất: cố gắng thêm khi khớp đã lên tiếng

Trong bóng đá, chúng ta thường ca ngợi tinh thần “chiến binh”.

Nhưng trong y học thể thao, có một ranh giới rất rõ:

Tinh thần không thể thay thế cấu trúc giải phẫu.

Khi khớp gối đã quá tải:

• Cố gắng thêm không làm nó khỏe lên

• Chỉ làm nguy cơ chấn thương nặng tăng cao hơn

Đó là lý do vì sao, với tư cách bác sĩ, tôi luôn lo ngại nhất không phải là chấn thương xảy ra, mà là chấn thương bị xem nhẹ trước khi xảy ra.

Bs. Nguyễn Trọng Thuỷ với hơn 10 năm làm Bác sĩ Trưởng các Đội tuyển Quốc Gia và U23 Việt Nam (Thường Châu - Trung Quốc tại VCK U23 Châu Á do AFC tổ chức).- Ảnh PV Việt Nam

Một câu hỏi lớn cần được đặt ra

Miếng băng gối của Hiểu Minh đặt ra một câu hỏi rất quan trọng cho bóng đá trẻ:

Chúng ta đã cho cầu thủ đủ thời gian hồi phục chưa?

Chúng ta đã quản lý tải vận động đủ khoa học chưa?

Hay chúng ta đang đánh đổi sức khỏe dài hạn lấy kết quả ngắn hạn?

Đây không phải câu hỏi dành riêng cho Hiểu Minh.

Nó dành cho toàn bộ hệ thống bóng đá.

Trong bài tiếp theo, tôi sẽ phân tích sâu hơn một vấn đề mà rất nhiều người vẫn hiểu sai:

Vì sao chấn thương do quá tải thường bị xem nhẹ nhất, nhưng lại gây hậu quả nặng nề nhất?

Và vì sao rất nhiều cầu thủ trẻ chỉ “đổ bệnh” khi đã quá muộn?

Trong bài tiếp theo sẽ là: Quá tải và “giọt nước tràn ly” trong chấn thương thể thao.

Nếu bạn đã đọc đến đây, có lẽ bạn cũng giống tôi:

quan tâm đến sức khoẻ lâu dài của cầu thủ, chứ không chỉ là kết quả của một trận đấu.

Chuỗi bài này được viết với mong muốn giúp cộng đồng hiểu đúng về chấn thương thể thao, để:

• bớt những phán xét cảm tính

• bớt áp lực vô hình lên các cầu thủ trẻ

• và bảo vệ tốt hơn tương lai của bóng đá Việt Nam

Nếu bạn thấy những phân tích này có giá trị, hãy chia sẻ bài viết để nhiều người cùng hiểu, trước khi những hiểu lầm vô tình gây tổn thương cho người trong cuộc.

Và nếu bạn muốn theo dõi trọn vẹn câu chuyện y học phía sau chấn thương của Hiểu Minh, cũng như các bài viết tiếp theo về:

• quá tải trong bóng đá đỉnh cao

• chấn thương khớp gối và dây chằng

• cách bảo vệ vận động viên đúng chuẩn y học thể thao

hãy theo dõi kênh/trang để không bỏ lỡ những bài tiếp theo trong chuỗi này.

Yêu bóng đá là cổ vũ.

Hiểu bóng đá là biết bảo vệ sức khoẻ người chơi và của mình.

Nguyễn Trọng Thuỷ – Bác sĩ Y học Thể thao