Xuyến chi là loài cây mọc dại rất phổ biến ở Việt Nam. Nhiều người xem đây chỉ là một loại cỏ ven đường, nhưng trong y học cổ truyền, xuyến chi lại được sử dụng từ lâu với nhiều mục đích như hỗ trợ giảm viêm, cầm máu, làm lành vết thương và chăm sóc sức khỏe.

Những năm gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin cho rằng xuyến chi có thể ngăn ngừa hoặc thậm chí điều trị ung thư. Điều này khiến không ít người tìm kiếm cây xuyến chi để sắc nước uống với hy vọng cải thiện sức khỏe hoặc phòng bệnh.

Vậy xuyến chi có thực sự giúp ngăn ngừa ung thư hay không? Các nghiên cứu khoa học hiện nay nói gì về công dụng của loại cây mọc dại này?

1. Cây xuyến chi là gì?

Cây xuyến chi (đơn kim, đơn buốt, quỷ châm thảo) họ Cúc, là dòng mọc hoang dạng bụi cao 40 - 100cm. Phần thân và cành xuyến chi có lông và rãnh chạy dọc. 

Xuyến chi ra hoa nhiều nhất vào tháng 3 - 5 hoặc 8 - 10. Hoa cây xuyến chi màu trắng, gồm nhiều cánh, nhụy màu vàng, hoa mọc ra từ nách lá hoặc đầu cành. Nhụy hoa phát triển thành hạt dạng hình quả bế, trên đầu có gai.

Nguồn gốc cây xuyến chi từ Nam Mỹ. Ở nước ta, cây xuyến chi có nhiều ở miền núi và trung du phía Bắc, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên. 

Xem thêm: Ăn Rau Ngổ Có Tác Dụng Gì? Những Lợi Ích Với Sức Khỏe Ít Người Biết

2. Thành phần và khai thác dược liệu cây xuyến chi

Thành phần hóa học chính của cây xuyến chi gồm: porphyrin, polyynes, terpenoid, flavonoid,... Đặc biệt, thành phần flavonoid có khả năng chống viêm, ngừa ung thư, chống oxy hóa,...

Hoa xuyến chi có hàm lượng dược chất cao nhất vào thời điểm tháng 4 - 9 nên khuyến khích thu hái vào thời điểm này. Mọi bộ phận của cây xuyến chi đều có thể dùng làm dược liệu (trừ rễ). Sau khi thu hoạch, các bộ phận của cây được rửa sạch, thái khúc, dùng tươi hoặc phơi phô.

3. Công dụng của cây xuyến chi đối với sức khỏe

3.1. Chống oxy hóa

Chiết xuất từ cây xuyến chi giàu chất chống oxy hóa giúp phòng ngừa bệnh tim mạch, ung thư đường tiêu hóa. Cũng chính thành phần chống oxy hóa của loài cây này được dùng trong các sản phẩm chăm sóc da, phòng ngừa các bệnh lý ngoài da.

3.2. Chống viêm

Thành phần flavonoid, nhất là quercetin trong cây xuyến chi có thể chống lại tổn thương do gốc tự do. Đây là chất có thể chống lại yếu tố gây viêm, thường có mặt trong các dược phẩm điều trị bệnh xương khớp.

Không những thế, dược phẩm có thành phần làm từ cây xuyến chi cũng có hiệu quả trong điều trị vết thương khó lành do bệnh tiểu đường, vết lở loét ngoài da. Thành phần kháng viêm trong dược liệu tự nhiên này giúp quá trình làm lành vết thương trở nên nhanh hơn.

3.3. Phòng ngừa huyết áp cao

Huyết áp cao có thể tiềm ẩn nguy cơ biến chứng suy tim, suy thận, đột quỵ,... Việc dùng cây xuyến chi sẽ hỗ trợ ổn định huyết áp, giảm thiểu nguy cơ này. Tuy nhiên, đây mới chỉ là nghiên cứu trên động vật và vẫn cần có nghiên cứu chuyên sâu hơn để chứng minh về hiệu quả này đối với con người.

Xem thêm: Mồng tơi - Thần dược trị CAO HUYẾT ÁP có thể bạn chưa biết

3.4. Chống nấm, kháng khuẩn

Chiết xuất tinh dầu từ cây xuyến chi có thể chống nấm, ức chế vi khuẩn tăng sinh. Vì thế, có thể dùng dược liệu này để sát khuẩn vết thương, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng, giảm hình thành sẹo. 

3.5. Tốt cho tim mạch

Thừa cân, vận động ít, béo phì, hút thuốc lá, tuổi cao,... dễ đối mặt với các vấn đề về tim mạch và tăng nguy cơ bị nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận, đột quỵ. Thành phần của cây xuyến chi giàu chất chống oxy hóa, chất xơ nên có thể phòng ngừa nguy cơ này.

Xem thêm: 6 Dấu hiệu Cảnh báo về TIM MẠCH cần cấp cứu ngay lập tức

3.6. Cải thiện chức năng tuyến tiền liệt

Nam giới dùng cây xuyến chi có thể tăng khả năng liên kết mô tuyến tiền liệt, khiến tuyến này co lại. Kết quả là các triệu chứng của bệnh phì đại tuyến tiền liệt như: tiểu són, tiểu gấp, tiểu khó,... được cải thiện.

4. Xuyến chi có phải "thần dược" chữa ung thư?

Xuyến chi (còn gọi là quỷ châm thảo, đơn buốt) chứa nhiều hoạt chất sinh học như flavonoid, polyphenol và các hợp chất chống oxy hóa.

Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội, những thành phần này có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa xuyến chi có thể phòng ngừa hoặc điều trị ung thư.

Hiện nay, chưa có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao trên người chứng minh việc ăn hoặc sử dụng xuyến chi giúp ngăn ngừa hay chữa khỏi ung thư.

5. Vì sao chưa thể khẳng định xuyến chi chống ung thư?

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận chiết xuất xuyến chi có khả năng:

• Chống oxy hóa.
• Tác động lên một số dòng tế bào.
• Hỗ trợ giảm phản ứng viêm.

Tuy nhiên, đây chủ yếu là các nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào hoặc động vật.

Theo các chuyên gia, kết quả thu được trong phòng thí nghiệm không thể tự động áp dụng cho cơ thể người. Muốn khẳng định hiệu quả điều trị, cần có các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn, được thiết kế chặt chẽ.

Vì vậy, người dân không nên tin vào những lời quảng cáo hoặc thông tin truyền miệng cho rằng xuyến chi là "thuốc chữa ung thư".

6. Những lưu ý khi sử dụng xuyến chi

Nếu sử dụng xuyến chi làm thực phẩm hoặc dược liệu, cần lưu ý:

•  Chỉ thu hái ở khu vực sạch, tránh nơi gần đường giao thông, bãi rác hoặc vùng sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật.
•  Không sử dụng với lượng lớn hoặc kéo dài khi chưa có hướng dẫn của chuyên gia.
•  Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
•  Không tự ý dùng xuyến chi để thay thế thuốc hoặc các phương pháp điều trị ung thư đã được chứng minh hiệu quả.

7. Có nên dùng xuyến chi hằng ngày để phòng ung thư?

Đến thời điểm hiện tại, câu trả lời là chưa có đủ cơ sở khoa học.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng xuyến chi là một dược liệu có tiềm năng và vẫn đang được nghiên cứu về hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh việc sử dụng xuyến chi có thể phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.

8. Những ai cần thận trọng khi dùng xuyến chi?

Phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú không nên tự ý sử dụng xuyến chi với mục đích chữa bệnh nếu chưa được bác sĩ tư vấn.

Người đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc các thuốc điều trị bệnh mạn tính cũng cần hỏi ý kiến bác sĩ vì thảo dược có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc.

Những người có tiền sử dị ứng với các loài thực vật thuộc họ Cúc nên thận trọng vì có nguy cơ xảy ra phản ứng dị ứng.

Ngoài ra, cần tránh thu hái xuyến chi mọc ở ven đường, khu công nghiệp hoặc nơi có nguy cơ ô nhiễm do cây có thể tích lũy bụi bẩn, kim loại nặng hoặc hóa chất bảo vệ thực vật.

9. Làm thế nào để giảm nguy cơ ung thư?

Hiện nay, chưa có thực phẩm hay thảo dược nào được chứng minh có thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư.

Các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt chế biến sẵn và rượu bia, không hút thuốc lá, vận động thường xuyên, tiêm vắc xin khi có chỉ định và tham gia tầm soát ung thư theo độ tuổi cũng như yếu tố nguy cơ.

Đây là những biện pháp đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.

Nếu bạn đang băn khoăn xuyến chi có thực sự giúp ngăn ngừa ung thư hay không, câu trả lời là chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy xuyến chi chứa nhiều hoạt chất có tiềm năng chống oxy hóa, giảm viêm và ảnh hưởng đến sự phát triển của tế bào ung thư trong điều kiện nghiên cứu, nhưng điều này không đồng nghĩa với hiệu quả phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.

Xuyến chi có thể là một loại thảo dược giàu hoạt chất sinh học và còn nhiều tiềm năng nghiên cứu trong tương lai. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý sử dụng thay thế các phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả. Khi có nhu cầu dùng xuyến chi để hỗ trợ sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và phù hợp với tình trạng của bản thân.

❇️ Để đặt lịch khám, Bạn vui lòng gọi đến
  SĐT: 0399.16.1111
✳️ Hoặc đặt lịch khám trực tiếp TẠI ĐÂY
❣️ Thân ái!!!