Hoại tử chỏm xương đùi là bệnh lý nguy hiểm xảy ra khi nguồn máu nuôi phần chỏm xương đùi bị suy giảm, khiến xương dần bị tổn thương và có nguy cơ xẹp khớp háng. Bệnh thường gây đau vùng háng, đau hông, đi lại khó khăn và dễ bị nhầm với đau cơ xương khớp thông thường ở giai đoạn đầu. Nếu không phát hiện và điều trị sớm, người bệnh có thể mất khả năng vận động và phải thay khớp háng. Vậy hoại tử chỏm xương đùi có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu và điều trị thế nào? Hãy cùng Starsmec tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Hoại tử chỏm xương đùi là gì?

Hoại tử xương là một tình trạng xương bị thiếu máu nuôi dưỡng dẫn đến tiêu chỏm xương, mặc dù hiện tượng  này có thể xảy ra ở bất kỳ xương nào trong cơ thể như xương thuyền, xương sên, chỏm xương cánh tay. Tuy nhiên thường gặp nhất là chỏm xương đùi, gọi là bệnh hoại tử chỏm xương đùi. Bệnh này có thể gặp ở 1 bên, đôi khi cả 2 bên, thường gặp ở lứa tuổi từ 30 – 50. Theo Hiệp Hội chấn thương chỉnh hình Mỹ, hàng năm có khoảng 10.000 đến 20.000 người bị bệnh này, chiếm khoảng 10% tổng số trường hợp thay khớp nhân tạo.

Đa số các trường hợp hoại tử chỏm xương đùi xảy ra sau một chấn thương mạnh như gãy cổ xương đùi, trật khớp háng. Chấn thương làm tổn thương trực tiếp mạch máu nuôi dưỡng dẫn đến tiêu chỏm xương đùi. Các tế bào xương bị hoại tử do thiếu oxygen và các chất dinh dưỡng. Hoặc do một số nguyên nhân khác như lạm dụng rượu, dùng corticoide lâu ngày, bệnh khí ép (ở thợ lặn, công nhân hầm mỏ), bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh tắc mạch tự phát…

Xem thêm: 4 DẤU HIỆU giúp bạn nhận biết khi bị HOẠI TỬ XƯƠNG - Cần lưu ý!

2. Vì sao hoại tử chỏm xương đùi nguy hiểm?

Khác với nhiều cơn đau cơ xương khớp thông thường, hoại tử chỏm xương đùi là bệnh lý có xu hướng tiến triển nặng dần theo thời gian.

Điều đáng lo là phần xương bị hoại tử gần như khó hồi phục hoàn toàn nếu tổn thương đã nặng.

Khi chỏm xương bắt đầu xẹp:

• Khớp háng sẽ mất độ trơn tru
• Khả năng chịu lực giảm
• Và cơn đau tăng rõ rệt

Người bệnh có thể:

• Đi khập khiễng
• Hạn chế vận động
• Hoặc mất khả năng sinh hoạt bình thường

Nhiều trường hợp phát hiện muộn phải:

• Phẫu thuật
• Hoặc thay khớp háng nhân tạo

Dù tuổi còn khá trẻ.

Xem thêm: Hoại tử vô mạch xương sên – Chậm điều trị, hậu quả khôn lường!

3. Nguyên nhân nào gây ra bệnh Hoại tử chỏm xương đùi?

Nguyên nhân có thể  là do chấn thương (gãy xương hoặc do trật khớp) hoặc không do chấn thương:

• Do chấn thương : do trật khớp hoặc do gãy cổ xương đùi hoặc trật khớp gây chèn ép các mạch máu do tăng áp trong khớp háng. Thông thường hoại tử xuất hiện sau chấn thương khoảng 2 năm và không ảnh hưởng nhiều đến tuổi và giới.
• Không do chấn thương: phần lớn nguyên nhân gây hoại tử không do chấn thương là do:
• Uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá: là thủ phạm chủ yếu gây hoại tử chỏm xương đùi sớm ở nam, đây là yếu tố chính làm tổn thương, viêm mạn tính và làm tắc các mao mạch (mạch máu nhỏ) nuôi chỏm xương đùi, dẫn đến các tế bào xương sụn vùng chỏm bị thiếu máu và hoại tử dần. 
• Dùng corticosteroid liều cao
• Bệnh Gout
• Các bệnh về máu: bệnh hồng cầu lưỡi liềm 
• Bệnh nhân bị ung thư được điều trị hóa chất hoặc xạ trị
• Bệnh khí ép ( thợ lặn, công nhân hầm mỏ)
• Bệnh hồng cầu hình liềm
• Bệnh collagen như lupus ban đỏ
• Ghép cơ quan
• Bệnh lý tăng đông và tắc mạch tự phát.

Trong đó, rượu và việc dùng thuốc corticosteroid để điều trị những bệnh về khớp, chiếm 2/3 nguyên nhân gây hoại tử chỏm xương đùi không do chấn thương.

4. Hoại tử chỏm xương đùi có triệu chứng gì?

• Trong giai đoạn đầu khởi bệnh, triệu chứng rất kín đáo, người bệnh có thể không thấy triệu chứng gì.

• Khi bệnh tiến triển nặng hơn, bạn có thể thấy đau vùng khớp háng, đau có thể lan xuống đùi, ban đầu đau khi đi lại, về sau đau cả khi nghỉ ngơi. Giai đoạn muộn khi chỏm xương bị hư nhiều, sẽ làm giảm biên độ vận động của khớp háng. Người bệnh dạng chân rất khó khăn, nhiều người không thể dạng chân để tự bước lên xe gắn máy. Người bệnh có dáng đi khập khễnh, có khi 2 chân so le nhau.Thời gian từ lúc khởi bệnh đến khi mất chức năng khớp háng có thể từ vài tháng đến hơn một năm tùy thuộc từng người bệnh khác nhau. 

• Có  nhiều trường hợp người bệnh chỉ đau khớp gối mà không đau khớp háng cho nên dễ bị nhầm là bệnh thoái hóa khớp gối. Trong giai đoạn này chụp phim X quang có thể không thấy biểu hiện gì khác thường cho nên người bệnh đi khám bệnh ở nhiều nơi mà vẫn chưa tìm ra bệnh. 

Chính vì thế người bệnh nên nghĩ đến bệnh hoại tử chỏm xương đùi khi thấy mình nằm trong nhóm nguy cơ cao như đã nêu và kèm theo có biểu hiện đau khớp háng 1 bên hay 2 bên đặc biệt khi ngồi xổm, dạng khép khớp háng, xoay trong xoay ngoài khớp háng, đau khi đi nhiều hay đứng lâu và giảm khi nghỉ ngơi hoặc có biểu hiện đau khớp gối dai dẳng mà chưa tìm ra nguyên nhân tổn thương tại khớp gối. Người bệnh cần đi khám tại các bệnh viện lớn có chuyên khoa cơ xương khớp để được chẩn đoán sớm và điều trị.

5. Những ai có nguy cơ mắc bệnh cao hơn?

Bệnh gặp chủ yếu ở nam giới (chiếm khoảng 80%) và tuổi trung bình 40 – 50. Nhưng hiện nay bệnh đang có xu hướng trẻ hóa dần đặc biệt ở nhóm nam thanh niên khoảng 30 tuổi đã có biểu hiện bệnh hoại tử chỏm xương đùi.

Bệnh thường gặp ở những người có yếu tố nguy cơ thuộc nguyên nhân không do chấn thương kể trên.

Điều đáng chú ý là bệnh có thể xuất hiện ở cả người còn trẻ và đang trong độ tuổi lao động.

6. Điều trị bệnh Hoại tử chỏm xương đùi như thế nào?

Mục đích trong điều trị bệnh hoại tử chỏm xương đùi là giảm đau, cải thiện chức năng khớp bị bệnh, ngăn chặn quá trình phá hủy xương. Điều trị có thể là bảo tồn hoặc phẫu thuật. Để  quyết định phương án điều trị thích hợp cho từng người bệnh các bác sỹ sẽ xem xét các yếu tố quan trọng sau:

• Tuổi của người bệnh
• Giai đoạn bệnh
• Vị trí và kích thước vùng bị tổn thương trên chỏm xương đùi. 
• Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ đi kèm. 

Phương pháp điều trị hiệu quả và triệt để nhất là phẫu thuật khớp háng bên cạnh loại bỏ các yếu tố nguy cơ có thể (hút thuốc lá, rượu bia, corticosteroid). Các phương pháp khác như: thuốc giảm đau, calci, điều trị bệnh lí phối hợp, khoan giảm áp,.. chỉ là phương pháp nhằm trì hoãn phẫu thuật.

Phương pháp không phẫu thuật: Dùng thuốc, tập vận động khớp, kích thích điện,... theo chỉ định của bác sĩ. Các phương pháp điều trị bảo tồn chỉ nên áp dụng trước khi chỏm xương đùi bị sụp.

6.1. Phẫu thuật 

Có nhiều phương pháp phẫu thuật điều trị bệnh hoại tử chỏm xương đùi tùy theo giai đoạn bệnh, và tuổi người bệnh.

6.2. Khoan giảm áp

Phẫu thuật này sẽ lấy bỏ lõi xương bị chết bên trong chỏm xương đùi, làm giảm áp lực trong chỏm xương, tăng tưới máu, giúp tái tạo nhiều mạch máu.

Phẫu thuật giảm áp có hiệu quả trong giai đoạn sớm của bệnh trước khi có hiện tượng sụp chỏm. Phẫu thuật này đôi khi giúp giảm triệu chứng đau và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.

Đục xương chỉnh trục
Phẫu thuật này rất hiệu quả cho những bệnh trong giai đoạn sớm và vùng xương bị hoại tử còn nhỏ. Tuy nhiên thời gian phục hồi sau mổ kéo dài khoảng ba tháng.

6.3. Ghép xương

Dùng mẩu xương mào chậu hoặc xương mác có mạch máu kèm theo để ghép vào chỏm xương đùi. Sau khi nạo lấy bỏ hết xương chết trong chỏm xương đùi, các bác sỹ sẽ ghép vào đó 1 mảnh xương mào chậu có mạch nuôi hoặc mẩu xương mác có ghép mạch máu. Nhờ mạch máu mới sẽ tăng cung cấp máu cho chỏm xương đùi.

Thời gian phục hồi còn chậm, từ 6 đến 12 tháng,  vấn đề hiện quả của phương pháp này vẫn còn tranh cãi. 

6.4. Thay khớp nhân tạo

Nếu chỏm xương của người bệnh đã bị hư nhiều hoặc các phương pháp điều trị khác không mang lại hiệu thì thay khớp nhân tạo là giải pháp tốt nhất. Cho đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới công bố kết quả theo dõi sau khi thay khớp háng nhân tạo, kết quả tốt khoảng 90%, người bệnh thấy giảm triệu chứng đau rõ rệt, đi lại gần như bình thường.

Tùy theo độ tuổi của người bệnh, trình trạng chỏm xương đùi, giai đoạn bệnh mà Bác sỹ sẽ chọn phương pháp thay khớp nào thích hợp cho bạn. 

Có nhiều phương pháp thay khớp háng nhân tạo được áp dụng cho bệnh hoại tử chỏm xương đùi như thay bề mặt khớp, thay khớp háng toàn phần.
Thay bề mặt khớp và thay khớp háng toàn phần thường đem lại hiệu quả cao. Người bệnh không còn triệu chứng đau, chức năng khớp háng phục hồi gần như bình thường. Người bệnh có thể trở lại những hoạt động sinh hoạt hàng ngày, độ bền của hai loại khớp này thường kéo dài, trung bình 10 năm, có khi kéo dài đến 20 năm. Tuy nhiên độ bền đó còn phụ thuộc vào chất lượng xương của người bệnh, kỹ thuật mổ đặt khớp nhân tạo của bác sỹ phẫu thuật.

Hoại tử chỏm xương đùi là bệnh lý nguy hiểm ở khớp háng, có thể khiến người bệnh đau háng, đau lan xuống đùi, đi lại khó khăn và tăng nguy cơ phải thay khớp háng nếu phát hiện muộn. Nhiều người chủ quan vì ban đầu chỉ đau âm ỉ vùng háng, mông hoặc đầu gối, nhưng bên trong chỏm xương đùi có thể đang thiếu máu nuôi và tổn thương dần.

Trong video này, Bác sĩ Nguyễn Trọng Thuỷ sẽ giúp Quý vị hiểu vì sao hoại tử chỏm xương đùi xảy ra, dấu hiệu nào cần đi khám sớm, và khi nào có thể điều trị bảo tồn bằng phục hồi chức năng, vật lý trị liệu, dinh dưỡng, kiểm soát cân nặng, PRP, Collagen hoặc các phương pháp y học tái tạo phù hợp.

Starsmec – Khớp Khỏe. Trẻ Lâu. Kéo Dài Tuổi Thọ.

7. Người bị hoại tử chỏm xương đùi nên tránh gì?

Người bệnh cần hạn chế các hoạt động gây áp lực lớn lên khớp háng như:

• Chạy nhảy nhiều
• Mang vác nặng
• Leo cầu thang liên tục
• Hoặc chơi thể thao cường độ cao

Ngoài ra:

• Rượu bia
• Thuốc lá
• Và việc tự ý dùng corticoid

Cũng cần được kiểm soát vì có thể làm bệnh tiến triển nhanh hơn.

Việc giữ cân nặng hợp lý cũng rất quan trọng để giảm áp lực lên khớp háng.

8. Hoại tử chỏm xương đùi có chữa khỏi hoàn toàn không?

Khả năng hồi phục phụ thuộc nhiều vào:

• Giai đoạn phát hiện bệnh
• Mức độ tổn thương
• Và phương pháp điều trị

Nếu phát hiện sớm khi chỏm xương chưa xẹp, nhiều trường hợp có thể:

• Làm chậm tiến triển
• Bảo tồn khớp
• Và duy trì vận động khá tốt

Tuy nhiên, khi bệnh đã nặng, việc phục hồi hoàn toàn cấu trúc xương là rất khó.

Lúc này, mục tiêu điều trị thường tập trung vào:

• Giảm đau
• Cải thiện chức năng vận động
• Và nâng cao chất lượng cuộc sống

9. Khi nào cần đi khám sớm?

Nên đi khám nếu xuất hiện:

• Đau vùng háng kéo dài
• Đau tăng khi đi lại
• Đi khập khiễng
• Hoặc hạn chế vận động khớp háng

Đặc biệt, những người:

• Dùng corticoid lâu dài
• Uống nhiều rượu bia
• Hoặc từng chấn thương vùng háng

Cần chú ý hơn khi có triệu chứng bất thường.

Phát hiện bệnh sớm thường giúp giảm nguy cơ phải thay khớp trong tương lai.

Hoại tử chỏm xương đùi là bệnh lý nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại nếu phát hiện muộn. Điều đáng lo là bệnh thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu nên nhiều người chỉ đi khám khi khớp háng đã bắt đầu tổn thương nặng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như đau vùng háng, đi khập khiễng hoặc hạn chế vận động có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình điều trị. Bên cạnh điều trị y khoa, phục hồi chức năng và thay đổi lối sống phù hợp cũng giúp người bệnh cải thiện vận động và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

❇️ Để đặt lịch khám, Bạn vui lòng gọi đến
  SĐT: 0399.16.1111
✳️ Hoặc đặt lịch khám trực tiếp TẠI ĐÂY
❣️ Thân ái!!!