Chạy bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch, hệ cơ xương khớp và tinh thần. Tuy nhiên, nếu tập luyện quá sức hoặc tăng cường độ đột ngột, người chạy bộ có thể gặp phải các chấn thương do quá tải, trong đó có hội chứng căng xương chày (Shin Splints).

Tình trạng này thường gây đau dọc theo mặt trong xương chày, đặc biệt trong hoặc sau khi chạy. Cơn đau ban đầu có thể chỉ xuất hiện nhẹ, nhưng nếu tiếp tục tập luyện không phù hợp, triệu chứng có thể kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

Vậy hội chứng căng xương chày khi chạy bộ là gì? Nguyên nhân do đâu, có nguy hiểm không và làm thế nào để điều trị hiệu quả? Hãy cùng Starsmec tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Hội chứng căng xương chày khi chạy bộ là gì?

Hội chứng căng xương chày, còn được gọi là hội chứng đau xương chày trong (Medial Tibial Stress Syndrome – MTSS), là tình trạng đau dọc theo bờ trong của xương chày, thường gặp ở những người chạy bộ hoặc tham gia các hoạt động thể thao có cường độ tác động lớn lên chân.

Căng xương chày hay đau xương chày là thuật ngữ diễn tả tình trạng đau dọc mặt trước hoặc trong của ống đồng (hay xương chày). Cơ chế dẫn đến hội chứng căng xương chày khi chạy bộ tương đối đa dạng, thường gặp nhất là do tình trạng lực tác động quá mức lên xương chày, ví dụ như động tác chạy tiếp đất bằng gót hoặc chạy xuống dốc trong thời gian dài. Để phòng ngừa đau xương chày, điều căn bản nhất người chạy bộ cần phải đảm bảo đó là trang bị giày chạy phù hợp, có lớp đệm lót đủ tốt, đồng thời nên chạy trên mặt đường phẳng, cân đối. Thêm vào đó, trong quá trình chạy bộ nhiều, người tập cần hạn chế bước quá dài vì động tác này sẽ dẫn đến việc tiếp đất bằng gót hơn là bằng phần giữa bàn chân.

Người mắc hội chứng căng xương chày khi chạy bộ thường có biểu hiện đau ở mặt trước và/hoặc mặt sau cẳng chân, đôi khi kèm theo sưng nhẹ mặt trước, đau tăng khi duỗi ngón chân hoặc bàn chân. Tình trạng đau xương chày khi chạy bộ nếu kéo dài mà không được điều trị có thể dẫn đến hiện tượng người bệnh xuất hiện cơn đau ngay cả khi nghỉ ngơi, không chạy bộ.

Xem thêm: Qúa tải xương chày do chạy bộ - Điều trị và chăm sóc thế nào?

2. Nguyên nhân gây hội chứng căng xương chày khi chạy bộ

• Việc chạy bộ nhiều gây quá sức hay người chạy bỏ qua các bước khởi động có thể là yếu tố khiến các cơ và xương chày bị tổn thương, từ đó gây đau nhức;
• Địa điểm và vị trí thực hiện chạy bộ có mặt phẳng quá gồ ghề khiến cho xương, khớp hay các mô của cơ thể chịu các lực tác động mạnh nhẹ không đồng đều nhau. Điều này, có thể là nguyên nhân khiến dẫn đến đau xương chày khó chịu;
• Công việc hằng ngày có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp như đứng liên tục trong thời gian dài sẽ gây mỏi và khó chịu xương chày, xương mác;
• Căng xương chày khi chạy bộ có thể là hiện tượng sinh lý ở trẻ trong độ tuổi đang phát triển. Cơ thể phát triển quá nhanh kéo theo sụn và xương khớp phát triển nhanh sẽ gây triệu chứng đau nhức ở cẳng chân;
• Chế độ ăn uống không khoa học, thiếu các dưỡng chất cần thiết cho xương như canxi và vitamin D, điều này góp phần khiến người bệnh đau xương chày, đặc biệt khi phải chạy bộ nhiều.

Tình trạng quá tải tích lũy lâu ngày làm tăng nguy cơ xuất hiện các chấn thương như hội chứng căng xương chày và gãy xương do stress.

Xem thêm: Đau gối do chạy bộ: Những sai lầm âm thầm khiến khớp gối tổn thương nhanh hơn bạn nghĩ

3. Triệu chứng nhận biết hội chứng căng xương chày

Triệu chứng điển hình nhất của hội chứng căng xương chày là đau dọc theo mặt trong xương chày. Mức độ đau có thể khác nhau tùy giai đoạn và mức độ quá tải.

3.1. Đau dọc theo mặt trong cẳng chân

Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau nhức dọc theo bờ trong xương chày, thường ở đoạn giữa đến phần dưới cẳng chân.

Cơn đau có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai chân. Một số người cảm thấy đau lan trên một vùng tương đối dài thay vì tập trung tại một điểm nhỏ.

3.2. Đau khi chạy bộ hoặc vận động chịu lực

Ban đầu, cơn đau thường xuất hiện khi bắt đầu chạy, tăng lên trong quá trình vận động và có thể giảm khi nghỉ ngơi.

Ở giai đoạn nặng hơn, người bệnh có thể cảm thấy đau ngay cả khi đi bộ, leo cầu thang hoặc đứng lâu.

3.3. Đau khi ấn vào vùng xương chày

Khi dùng tay ấn nhẹ dọc theo bờ trong xương chày, người bệnh có thể cảm thấy đau tại một vùng tương đối rộng.

Đây là dấu hiệu thường gặp nhưng không đủ để tự xác định bệnh. Đau khu trú tại một điểm nhỏ cần được chú ý vì có thể liên quan đến gãy xương do stress.

3.4. Cảm giác căng tức và nhạy cảm vùng cẳng chân

Một số người có cảm giác cẳng chân căng cứng, mỏi hoặc khó chịu sau khi chạy.

Triệu chứng có thể tăng khi tập luyện trên quãng đường dài hoặc khi thay đổi tốc độ đột ngột.

3.5. Đau kéo dài sau khi ngừng chạy

Ở giai đoạn đầu, cơn đau thường giảm sau khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu tình trạng quá tải tiếp tục, người bệnh có thể đau ngay cả sau buổi tập hoặc khi thực hiện các hoạt động sinh hoạt thông thường.

Đây là dấu hiệu cho thấy cần giảm tải và đánh giá lại tình trạng chấn thương.

4. Phân biệt đau xương chày với các bệnh lý khác

4.1. Gãy xương do căng thẳng (Stress fracture)

Gãy xương do mỏi hay căng thẳng thường xảy ra sau các hoạt động quá sức lặp lại liên tục, thường gặp ở các vận động viên chơi các môn thể thao đòi hỏi động tác lặp đi lặp lại như chạy bộ, bóng rổ, bóng đá hay thể dục dụng cụ. Người bệnh gãy xương do mỏi đặc trưng với dấu hiệu đau âm ỉ ở vị trí xương gãy, có thể bao gồm đau xương chày và thường kèm theo hiện tượng bầm tím, đỏ hay sưng nhẹ.

Điều trị gãy xương do mỏi:

• Sử dụng các thuốc giảm đau phù hợp;
• Dừng thực hiện các động tác liên quan đến xương gãy cho đến khi được bác sĩ cho phép;
• Thời gian phục hồi có thể từ 6 đến 8 tuần;
• Chườm đá để giảm sưng và viêm;
• Băng ép cẳng chân bằng băng mềm để giảm sưng;
• Khi nằm nên nâng chân chân cao hơn tim càng lâu càng tốt.

4.2. Hội chứng chèn ép khoang

Đau xương chày có thể là biểu hiện của hội chứng chèn ép khoang khi cơ và thần kinh bị chèn ép mãn tính do tập thể dục. Hội chứng chèn ép khoang thường gặp ở người chạy bộ nhiều, cầu thủ bóng đá, bóng rổ hay vận động viên trượt tuyết.

Triệu chứng ban đầu của hội chứng này là cảm giác đau hay rát bỏng, bó chặt, chuột rút, yếu cơ kèm theo tê hoặc ngứa ở cẳng chân. Trường hợp chèn ép khoang mãn tính, người tập cần phải nghỉ ngơi đầy đủ, thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định tập vật lý trị liệu, mang giày chỉnh hình, uống thuốc kháng viêm hoặc phẫu thuật.

Ngoài ra, trong quá trình tập thể dục hay chạy bộ, người tập đột ngột đau dữ dội thì nguy cơ đó là hội chứng chèn ép khoang cấp tính, đa số liên quan đến chấn thương và đòi hỏi điều trị cấp cứu ngoại khoa can thiệp.

Khoảng 1 tháng nay đau một điểm ở ống đồng: trụ nhảy, kiễng chân, chạy một lúc là đau, tiếp đất bằng gót thì không. Nghỉ thì đỡ. Tập chạy lại 3, 3, 5 rồi 7 cây, hôm sau xỏ giày đi đá bóng luôn thì lại đau, lại buốt. Bác sĩ Nguyễn Trọng Thuỷ hỏi bệnh và thăm khám cho một bạn trẻ chạy bộ, đá bóng: không chấn thương, không sưng, nhưng gõ vào đúng điểm đó là buốt.

VÌ SAO NGHỈ THÌ ĐỠ MÀ CHẠY LẠI ĐAU?

Theo bác sĩ, đây là quá tải xương chày: đôi chân hoạt động quá mức khi xương chưa được chuẩn bị để chịu lực lớn như thế. Tim mạch, hô hấp, cơ đáp ứng với tập luyện tốt hơn, còn xương, sụn, gân, dây chằng đáp ứng rất chậm, nên thấy người rất khỏe mà xương chưa theo kịp. Chụp cộng hưởng từ có thể thấy phù nề xương; X-quang thường chỉ thấy khi xương đã rạn. Đây là nhận định qua hỏi bệnh và thăm khám; ảnh trên TV là ảnh minh hoạ, không phải phim của người bệnh.

5. Hội chứng căng xương chày có nguy hiểm không?

Hội chứng căng xương chày thường không phải là tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động nếu không được xử trí đúng cách.

Ở giai đoạn nhẹ, người chạy có thể cải thiện khi điều chỉnh cường độ tập luyện, nghỉ ngơi hợp lý và thực hiện các bài tập phục hồi phù hợp.

Tuy nhiên, nếu tiếp tục chạy khi đau, áp lực lặp đi lặp lại có thể khiến tổn thương kéo dài hoặc làm tăng nguy cơ gặp các chấn thương do quá tải khác.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là gãy xương do stress. Đây là tình trạng xuất hiện các vết nứt nhỏ trong xương do lực tác động lặp đi lặp lại vượt quá khả năng thích nghi và phục hồi của xương.

Nếu nhầm lẫn gãy xương do stress với hội chứng căng xương chày và tiếp tục chạy bộ, tổn thương có thể tiến triển nặng hơn.

Vì vậy, người chạy không nên cố gắng chịu đau để hoàn thành mục tiêu tập luyện. Việc nhận biết sớm và điều chỉnh tải vận động có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phục hồi.

6. Hội chứng căng xương chày bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương, thời gian xuất hiện triệu chứng và khả năng điều chỉnh tải vận động của người bệnh.

Với những trường hợp nhẹ, triệu chứng có thể cải thiện sau vài tuần nếu giảm tải phù hợp và thực hiện các biện pháp phục hồi đúng cách.

Những trường hợp kéo dài hoặc có tổn thương nghiêm trọng hơn có thể cần vài tháng để phục hồi khả năng vận động và quay lại chạy bộ.

Nếu nguyên nhân thực sự là gãy xương do stress, thời gian hồi phục có thể lâu hơn và cần chương trình điều trị riêng.

Điều quan trọng là không nên dựa vào số ngày nghỉ tập cố định để quyết định quay lại chạy. Người bệnh cần bảo đảm có thể đi bộ và thực hiện các hoạt động chịu lực mà không đau đáng kể trước khi tăng dần mức vận động.

7. Phòng ngừa căng xương chày khi chạy bộ

7.1. Đảm bảo các nguyên tắc trong chạy bộ

Nếu không muốn bị đau xương chày hay gặp bất cứ chấn thương nào trong khi chạy bộ, người tập cần đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cơ bản trong bộ môn chạy bộ, bao gồm khởi động kỹ để làm ấm toàn thân, tăng lưu thông mạch máu, hỗ trợ thư giãn, tăng sự dẻo dai và sức mạnh của cơ bắp.

Trong quá trình chạy, người tập cần thực hiện đúng các động tác kỹ thuật, tư thế sẽ giúp áp lực trong suốt quá trình chạy dàn trải đều hơn. Điều này sẽ hỗ trợ giảm áp lực tác động lên xương khớp vùng bàn chân, cẳng chân và xương chày. Một số lưu ý khác bao gồm điều chỉnh lại dáng đứng, rút ngắn bước đi, chọn mức độ chạy phù hợp và không chạy bộ nhiều.

Sau khi kết thúc quãng đường chạy bộ, người tập nên thực hiện các bài tập bổ trợ, thư giãn cho toàn thân với mục đích phục hồi chức năng các cơ và hệ xương khớp sau một quá trình căng thẳng. Kèm theo đó, người tập nên bổ sung nước uống, muối khoáng và các chất điện giải để tạo thể lực tốt nhất trong quá trình tập luyện.

7.2. Không gian tập luyện phù hợp

Sức khỏe hệ xương khớp chỉ được đảm bảo an toàn khi địa hình chạy bộ phù hợp, kèm theo mặt sàn hay mặt đường bằng phẳng. Một số người chạy bộ thích thú với cung đường đồi núi, tuy nhiên để hạn chế đau xương chày thì không nên chọn những địa điểm địa hình quá nhấp nhô.

Một cách có thể phòng ngừa căng xương chày khi chạy bộ là sử dụng máy chạy bộ tại nhà, vừa đảm bảo tập luyện an toàn trên sàn có độ dốc nhất định, kèm theo đó độ đàn hồi mặt sàn tốt sẽ hỗ trợ giảm áp lực cho đôi chân.

Cùng với đó, người chạy bộ nên trang bị một đôi giày vừa vặn với chân, độ đàn hồi tốt để bảo vệ cơ xương. Đặc biệt khi chạy bộ, một đôi giày tốt giúp phòng ngừa được việc dùng sức quá nhiều và hạn chế tình trạng đau nhức bắp chân.

7.3. Tăng sức mạnh cho đôi chân

Người chạy bộ có thể tập thêm các bài tập mở rộng để cải thiện sức khỏe đôi chân. Các bài tập có thể như squats, kéo duỗi gót chân, các bà tập phát triển cơ hông...

Đau xương chày khi chạy bộ nhiều có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Để tránh tình trạng chấn thương cũng như đau nhức mỏi, người tập cần đảm bảo các nguyên tắc chạy bộ, chọn không gian hợp lý và trang bị giày thể thao phù hợp, chắc chắn.

Xem thêm: Những SAI LẦM cần tránh khi lựa chọn GIÀY CHẠY BỘ

8. Khi nào người chạy bộ cần đi khám?

Không phải mọi trường hợp đau cẳng chân đều là hội chứng căng xương chày. Một số bệnh lý khác như gãy xương do stress, hội chứng chèn ép khoang khi vận động hoặc tổn thương cơ cũng có thể gây đau tương tự.

Bạn nên đi khám nếu gặp những dấu hiệu sau:

• Đau cẳng chân kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng dù đã giảm tập luyện.
• Đau khu trú tại một điểm trên xương chày, đặc biệt khi ấn vào.
• Đau khi đi bộ, đứng chịu lực hoặc xuất hiện cả khi nghỉ ngơi.
• Cẳng chân sưng rõ hoặc đau sau một chấn thương.
• Không thể tiếp tục chạy bộ hoặc thực hiện các hoạt động thường ngày.

Nếu đau dữ dội, cẳng chân căng cứng bất thường, tê bì, yếu bàn chân hoặc bàn chân lạnh, cần đến cơ sở y tế cấp cứu để loại trừ tình trạng chèn ép khoang cấp tính hoặc tổn thương nghiêm trọng khác.

Hội chứng căng xương chày khi chạy bộ là tình trạng thường gặp ở những người vận động chịu lực lặp đi lặp lại, đặc biệt khi tăng cường độ tập luyện quá nhanh hoặc không có đủ thời gian phục hồi.

Mặc dù phần lớn trường hợp có thể cải thiện bằng cách giảm tải, điều chỉnh chương trình tập luyện và phục hồi chức năng, người chạy vẫn cần chú ý phân biệt với gãy xương do stress để tránh bỏ sót tổn thương nghiêm trọng.

Hãy lắng nghe tín hiệu của cơ thể, xây dựng kế hoạch chạy bộ phù hợp và chủ động thăm khám khi cơn đau kéo dài. Đây là cách giúp bạn bảo vệ hệ cơ xương khớp và duy trì thói quen chạy bộ an toàn, bền vững.

❇️ Để đặt lịch khám, Bạn vui lòng gọi đến
  SĐT: 0399.16.1111
✳️ Hoặc đặt lịch khám trực tiếp TẠI ĐÂY
❣️ Thân ái!!!