Bài viết chuyên môn

Xử trí chấn thương thể thao thường gặp

Hơn 80% chấn thương của cầu thủ ở phần chi dưới gồm đùi, cơ bắp, khớp cổ chân, khớp gối... Sơ cứu đúng cách sẽ giúp rút ngắn thời gian hồi phục.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, phòng Khoa học Y học thể thao, Trung tâm Huấn luyện thể thao Quốc gia, Giám đốc Trung tâm Y học thể thao Starsmec, cho biết bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp, luôn luôn phải hoạt động thể lực với cường độ cao, thay đổi liên tục, không theo chu kỳ và thời gian kéo dài. Đặc điểm này khiến cầu thủ và người chơi có thể bị chấn thương ở bất kỳ vị trí, cơ quan nào trên cơ thể.

Cầu thủ bóng đá chủ yếu chơi bằng chân nên hơn 80% chấn thương nằm ở phần chi dưới. Trong đó, tổn thương do quá tải vận động 9-35%, chấn thương khớp cổ chân 17-19%, khớp gối 15-16%. Chấn thương cơ đùi và cơ bắp chân thường gặp nhất, chiếm khoảng 24-26%, như bị đụng dập, đứt, rách cơ...

Bác sĩ Trọng Thủy cho biết xử trí ban đầu rất quan trọng nhằm giảm triệu chứng, giúp ổn định, góp phần làm tổn thương lành nhanh và tốt nhất.

Chấn thương phần mềm

Chấn thương phần mềm chiếm 80% thương tích trong thể thao. Thường gặp là bị thương gân, cơ và dây chằng ở nhiều mức độ khác nhau có thể do va chạm trực tiếp hoặc bị kéo căng quá mức, vặn xoắn, co rút đột ngột với nhiều mức độ khác nhau gây giãn, rách, đứt, đụng dập...

Chấn thương phần mềm được phân loại từ độ 1 đến độ 3. Mức độ một có cảm giác đau thoáng qua, không ảnh hưởng sinh hoạt bình thường, vùng bị thương chưa quá sưng, bầm hoặc chỉ đau nhiều khi vận động nặng, chịu lực lớn, số lượng bó sợi bị rách khoảng 25%. Thương tích này có thể tự khỏi sau 1-2 tuần.

Tổn thương mức độ hai gây sưng bầm tụ máu tại chỗ, đau nhiều, giới hạn một phần vận động của cơ, mất vững một phần của khớp. Dây chằng bị rách từ 25% đến 75% số sợi.

Mức độ ba, các dấu hiệu của độ hai tăng lên nhiều, có thể cảm thấy khi sờ dưới da, khớp sưng nhiều, mất vững và có thể bị bán trật hoặc trật khớp hoàn toàn và đứt hoàn toàn số sợi gân - cơ hay dây chằng.

Xử trí: Áp dụng theo công thức R.I.C.E. Với chấn thương mức độ hai và ba, có thể áp dụng R.I.C.E để giảm đau, sau đó bệnh nhân phải được khám và điều trị chuyên khoa.

Phác đồ R.I.C.E trong thể thao gồm:

R (rest), nghĩa là nghỉ ngơi. Người chơi hoặc vận động viên ngừng lập tức việc tập luyện, thi đấu, có thể bất động tạm thời chi bị chấn thương từ 24 đến 72 giờ bằng nẹp.

I (ice), tức chườm lạnh. Có thể chườm mát để giảm chảy máu, giảm sưng, giảm đau, giảm viêm. Không nên chườm quá lạnh và quá lâu có thể gây bỏng lạnh và thiểu dưỡng vùng bị tổn thương, có thể phối hợp với băng ép. Thực hiện chườm lạnh trong 24-72 giờ đầu sau chấn thương, mỗi lần chườm lạnh kéo dài trong 15-30 phút, sau đó nghỉ khoảng 1-2 tiếng tùy vị trí, mức độ tổn thương, thể trạng và cơ địa, nhiệt độ chườm tốt nhất từ 6 đến 12 độ C.

C (compression), băng ép, người xử trí quấn băng đè lên vùng bị thương để giúp cầm máu tốt hơn, giảm phù nề và tràn dịch. Băng đúng cách là quấn từ dưới vùng bị thương 10-12 cm, qua vùng bị thương lên đến 15-20 cm, băng diện tích rộng, lực quấn băng vừa phải, không nên quấn quá chặt sẽ dẫn đến như chèn ép mạch máu, không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cho vùng bị thương, thỉnh thoảng phải nới lỏng hoặc tháo băng.

E (elevation), treo cao tay hoặc kê cao chân bị thương. Cách này giúp máu trở về tim tốt hơn, làm giảm sưng và viêm, đặc biệt đối với chi dưới, có thể nằm kê cao chân 10-15 cm so với tầm tim, trong 24-72 giờ đầu.

Lưu ý: Trong 48 giờ đầu không được chườm nóng, xoa bóp các loại dầu nóng, kéo nắn chi hay vùng bị tổn thương vì dễ làm tổn thương tăng lên, chảy máu và sưng nề nhiều hơn, tăng viêm và kéo dài, làm mô bị tổn thương lâu lành hoặc lành với sẹo xấu. Đối với dây chằng, xoa bóp với các loại dầu có thể kích thích hình thành các mô sợi thay thế cho các sợi collagen dẫn đến giảm tính đàn hồi, chắc của dây chằng, sau khi lành dây chằng trở nên yếu và dễ bị tổn thương lại.

Có thể uống thuốc giảm đau thông thường để đỡ đau. Nếu sau 24-72 giờ tổn thương không giảm nhiều, tổn thương ban đầu trầm trọng hơn, bệnh nhân phải đến bác sĩ chuyên khoa y học thể thao để kiểm tra.

Cầu thủ bóng đá bị chấn thương. Ảnh: Woodbridge Physiotherapy.

Cầu thủ bóng đá bị chấn thương. Ảnh: Woodbridge Physiotherapy.

Chấn thương khớp

Khi bị chấn thương, hai mặt khớp bị xê dịch ra khỏi vị trí bình thường. Chấn thương tạo thành do lực tác động lớn làm đứt, rách bao khớp, dây chằng quanh khớp và có thể tổn thương sụn khớp.

Chấn thương khớp khiến người chơi bị đau dữ dội, nghe tiếng "bực" hay "rắc", khớp mất khả năng vận động, biến dạng, có thể sưng bầm quanh khớp với nhiều mức độ khác nhau.

Xử tríBăng bất động khớp ở nguyên tư thế bị trật với nẹp và băng thun. Người chơi có thể chườm mát để giảm đau, sau đó nhanh chóng tới cơ sở y tế chuyên khoa gần nhất. Không tự ý kéo nắn khi chưa nắm rõ phương pháp hoặc xoa bóp dầu nóng vì có thể làm tụ máu nhiều trong bao khớp, gây cứng khớp hoặc lỏng khớp hoặc có thể làm gãy đầu xương khi kéo nắn.

Chấn thương xương

Có thể bị gãy xương do lực mạnh, đột ngột hoặc lực lặp lại nhiều lần dẫn đến gãy xương từ từ, lâu ngày.

Khi bị gãy xương đột ngột, người chơi bị đau, sưng bầm, giảm cơ năng vùng bị chấn thương, biến dạng vùng bị gãy, đau chói và sờ cảm thấy lạo xao, chi bị chấn thương cử động bất thường.

Gãy xương do mệt diễn ra từ từ và ít gây chú ý hơn, có biểu hiện đau và sưng vùng xương chịu lực, ví dụ ở bàn chân, xương gót, cổ xương đùi, cột sống... sau khi tập luyện nặng, có thể dẫn tới mất khả năng vận động chi đó.

Xử tríSau khi bị chấn thương, vận động viên hoặc người chơi cần được giữ cố định tại chỗ, tránh vận chuyển ngay vì có thể gây sốc chấn thương. Để sơ cứu, cắt bỏ trang phục quanh vùng bị thương và làm nẹp cố định xương gãy. Có thể chườm mát quanh vùng xương gãy để giảm đau, sưng. Không được bó, đắp thuốc vào vùng bị thương vì dễ khiến xương không lành, nhiễm trùng, viêm xương.

Theo Chi Lê - Vnexpress

Bài viết liên quan
  • LƯU Ý khi UỐNG NƯỚC CAM kẻo lợi bất cập hại ảnh hưởng đến sức khỏe
    LƯU Ý khi UỐNG NƯỚC CAM kẻo lợi bất cập hại ảnh hưởng đến sức khỏe

    Không chỉ có tác dụng làm đẹp và hỗ trợ hệ tiêu hóa, nước cam có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh như đái tháo đường, bệnh tim mạch và một số loại ung thư. Tuy nhiên, nếu uống nước cam sai thời điểm có thể dẫn đến những vấn đề về sức khỏe. LƯU Ý khi UỐNG NƯỚC CAM kẻo "lợi bất cập hại" ảnh hưởng đến sức khỏe

    Đọc thêm
  • Vitamin đóng vai trò như thế nào đối với sức khỏe của bạn?
    Vitamin đóng vai trò như thế nào đối với sức khỏe của bạn?

    Trong quá trình hoạt động bình thường của cơ thể con người, vitamin và khoáng chất đóng một vai trò vô cùng lớn. Đây là những vi chất tham gia trực tiếp vào rất nhiều hoạt động chuyển hóa, cung cấp năng lượng nhưng không được tạo ra bên trong cơ thể mà cần được bổ sung từ các nguồn thực phẩm khác nhau ở bên ngoài... Vậy để biết được vitamin đóng vai trò như thế nào đối với sức khỏe của con người? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu thêm thông tin qua bài viết này.

    Đọc thêm
  • Bệnh lý TIM MẠCH và TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY có mối liên kết với nhau như nào?
    Bệnh lý TIM MẠCH và TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY có mối liên kết với nhau như nào?

    Trào ngược dạ dày là một bất thường về hệ tiêu hóa khi dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ợ hơi, ợ chua, nóng rát lan từ ngực dưới lên đến cổ gây đau tức vùng thượng vị, buồn nôn và khó nuốt. Rối loạn nhịp tim là tình trạng tim đập quá nhanh hoặc quá chậm hoặc không đều so với nhịp tim bình thường. Vậy bệnh lý TIM MẠCH và TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY có mối liên kết với nhau như nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu thông tin qua bài viết này.

    Đọc thêm
  • ĂN KIÊNG KHÔNG KHOA HỌC sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn như nào?
    ĂN KIÊNG KHÔNG KHOA HỌC sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn như nào?

    Ăn kiêng để có một vóc dáng hoàn hảo luôn là sự lựa chọn của nhiều người. Tuy vậy, ăn kiêng giảm cân thiếu khoa học lại chứa nhiều hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe. Ở bài viết này chúng ta hãy cùng tìm hiểu việc ĂN KIÊNG KHÔNG KHOA HỌC sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn như nào?

    Đọc thêm
  • Tại sao bạn nên ĂN TRÁI CÂY thay vì UỐNG NƯỚC ÉP?
    Tại sao bạn nên ĂN TRÁI CÂY thay vì UỐNG NƯỚC ÉP?

    Việc bổ sung thêm trái cây vào chế độ ăn uống hàng ngày là điều rất cần thiết, không chỉ giúp bạn tăng cường hệ miễn dịch mà còn hỗ trợ tích cực cho hệ tiêu hoá. Trong đó, nước ép trái cây là loại đồ uống được nhiều người lựa chọn vì nghĩ rằng chúng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, thức uống này không thực sự tốt cho sức khỏe như hầu hết chúng ta vẫn tưởng. Ở bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu tại sao nên ĂN TRÁI CÂY thay vì UỐNG NƯỚC ÉP?

    Đọc thêm
  • Những NGUYÊN NHÂN TIỀM ẨN có thể gây TĂNG CÂN mất kiểm soát
    Những NGUYÊN NHÂN TIỀM ẨN có thể gây TĂNG CÂN mất kiểm soát

    Cân nặng luôn là vấn đề được nhiều người quan tâm, bời vỉ việc tăng cân hay giảm cân nó đều ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như vóc dáng của mỗi người. Việc tăng cân mất kiểm soát khiến nhiều người cảm thấy lo lắng và tự ti về ngoại hình của mình, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó, tăng cân ngoài ý muốn có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Vậy những NGUYÊN NHÂN TIỀM ẨN có thể gây TĂNG CÂN mất kiểm soát? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này.

    Đọc thêm